U wielu osób można zauważyć spore problemy z asertywnością i łatwe uleganie innym. Ludzie, którzy zgadzają się właściwie na wszystko, są bardziej podatni na manipulację oraz całkowicie zależni od drugiego człowieka. Choć zajęcia ze sztuki odmawiania pojawiają się w różnych szkołach, tego typu trudności cały czas są powszechne wśród Polaków. Warto więc zapoznać się ze skutecznymi sposobami na stawianie granic w celu nawiązywania zdrowszych relacji.

Dlaczego stawianie granic ma szczególne znaczenie dla zdrowia psychicznego?

Granice psychologiczne odpowiadają za stwierdzenie rzeczy, na które dana osoba wyraża zgodę i te, jakich nie jest w stanie zaakceptować. Chodzi tu również o to, jak dużo człowiek może znieść pod względem emocjonalnym, fizycznym oraz czasowym. Stawiając je, można zapewnić sobie odpowiednią ochronę, skupiając się na własnych potrzebach, energii, wartościach oraz poczuciu bezpieczeństwa. 

Ich klarowne przedstawienie prowadzi do nawiązania prawdziwych relacji – opartych na wzajemnym szanowaniu swoich potrzeb. Ponadto, życie osoby, która precyzyjnie określiła swoje granice staje się znacznie łatwiejsze ze względu na podejmowanie decyzji w zgodzie z samym sobą, przedkładając własny dobrostan nad poczucie obowiązku czy chęć przypodobania się drugiej osobie.

W przypadku zatarcia granic, dochodzi do pojawienia się wewnętrznego napięcia w formie frustracji, przeciążenia, zmęczenia i wrażenia bycia wykorzystywanym przez innych ludzi. W wielu przypadkach, ma to związek z długoletnimi nawykami, wychowaniem i przekonaniami – odmowa wtedy może okazać się zbyt trudna, nawet gdy zadanie znacząco przerasta możliwości danej osoby.

Brak asertywności a poczucie winy – dlaczego odmawianie jest tak trudne?

Mnóstwo Polaków utożsamia odmowę z egoizmem, prowadzeniem do konfliktów czy rozczarowaniem drugiej osoby. Spora część ludzi zgadza się na wszystko z obaw o utratę sympatii znajomych lub różnego rodzaju krytykę. W wielu przypadkach, pojawia się także silny lęk przed odrzuceniem, a także chęć spełniania czyichś oczekiwań lub uniknięcia napięcia.

Niektórzy rodzice uczą swoje pociechy, aby spełniały potrzeby innych, rezygnując z własnych, co przekłada się na ich postawę w dorosłym życiu. Taki wzorzec postępowania widać u nich przez wiele lat – porzucają go dopiero w chwili, gdy dopadają ich różne symptomy przeciążenia w postaci, chociażby bezsenności, napięcia, wybuchów złości czy wypalenia.

Jakie mogą być konsekwencje brania na siebie zbyt wielu zadań w celu zaspokojenia potrzeb innych osób?

Osoby przyjmujące na siebie nadmierną liczbę obowiązków i zapominające o swoich potrzebach muszą liczyć się z chronicznym zmęczeniem, ciągłym poczuciem obowiązku wobec innych czy stopniową utratą radości z życia. Konsekwencjami takiego stanu rzeczy są:

• Przeciążenie i brak energii,
• Utrata satysfakcji z relacji z innymi ludźmi,
• Poczucie bycia wykorzystywanym,
• Branie na siebie odpowiedzialności za emocje drugiego człowieka,
• Frustracja, która jest coraz większa i w końcu dochodzi do jej wybuchu, czego dana osoba nie jest już w stanie kontrolować
• Poczucie winy w chwili chęci zatroszczenia się o własne potrzeby.

Wyznaczanie granic ma na celu uzdrowienie relacji z innymi, a także zadbanie o siebie i swoją stabilność emocjonalną.

Jak stawiać granice w relacjach? – poradnik

Warto zaznaczyć, że istnieje opcja nauczenia się stawiania granic, rozpoczynając od skoncentrowania się na własnych reakcjach. Trzeba ustalić tu wszystkie męczące i drażniące rzeczy w kontaktach z innymi i zdać sobie sprawę z sytuacji, gdy wyraża się zgodę wbrew sobie. Istotne jest również określenie, kiedy odczuwa się presję ze strony otoczenia mimo braku siły oraz czasu. Ponadto, duże znaczenie mają reakcje ciała na przekraczanie swoich możliwości.

Zrozumienie, w jakich momentach odczuwa się pewien dyskomfort, umożliwia określenie obszarów, gdzie potrzebna jest większa ochrona.

Jakich zwrotów można używać w celu postawienia jasnych granic?

Granice psychologiczne w rodzinie lub jakiejkolwiek relacji można postawić bez używania złożonych argumentów – zdecydowanie korzystniejszym rozwiązaniem jest postawienie na krótkie i czytelne komunikaty. Można tu pomyśleć o sformułowaniach w stylu – “Dziękuję, ale nie jestem w stanie się tego podjąć”, “Potrzebuję czasu dla siebie”, “Muszę odpocząć”. Istotną rolę odgrywa tu spokojna intonacja oraz brak zbędnych usprawiedliwień. Klarowna wiadomość ogranicza do minimum ryzyko poczucia winy, lub prowadzącej do zwiększenia presji dyskusji.

W jaki sposób można uporać się z poczuciem winy?

Podczas stawiania granic wiele osób mierzy się z poczuciem winy. Niewłaściwym podejściem jest jednak równanie ich z egoizmem i martwienie się, że w ten sposób zrobi się krzywdę drugiej osobie. Trzeba wiedzieć, że wszystkie dorosłe osoby same odpowiadają za własne emocje, a nie za czyjeś decyzje. Spełniania własnych potrzeba nie należy zaś traktować jako luksusu, lecz uznawać za coś absolutnie niezbędnego.

Po jakimś czasie stawianie granic w pracy, domu czy podczas spotkań z przyjaciółmi sprawia coraz mniej problemów, czego skutkiem są dojrzalsze relacje – oparte w szczególności na wzajemnym szacunku.

Co może okazać się pomocne w umacnianiu granic w życiu codziennym?

Stawianie granic może przydać się podczas podejmowania różnych decyzji, a do ich wzmocnienia mogą przydać się następujące działania:

• Systematyczne orientowanie się w kwestii swoich zasobów,
• Określanie priorytetów,
• Ustalanie odpowiedniego czasu na relaks,
• Trenowanie krótkich komunikatów,
• Przebywanie wśród ludzi, którzy akceptują te granice.

Niekiedy trzeba stopniowo zmieniać nawyki – zaczynając od odmawiania prostych rzeczy w celu przygotowania się do podejmowania poważniejszych decyzji.

W jakich sytuacjach przyda się konsultacja ze specjalistą?

Zdarza się, że stawianie granic wywołuje silny lęk, a także skutkuje poważnymi kłótniami lub wyczerpaniem emocjonalnym. Wtedy radzimy poprosić o pomoc psychoterapeutę, który udzieli pomocy w określeniu, co jest przyczyną występowania mechanizmów zbytniej odpowiedzialności. Odbędzie się u niego także nauka komunikacji z ludźmi bez poczucia winy – może to okazać się przydatne w odbudowywaniu relacji, które od tej pory będą się opierać na wzajemnym szacunku.

Jak stawiać granice w relacjach? – wskazówki, które warto wdrożyć w życie

Rozpoczęcie stawiania granic bez poczucia winy może być dość trudne, lecz zachęcamy, aby tego spróbować w celu uzdrowienia swoich relacji z innymi. Postępowanie zgodnie z powyższym poradnikiem z pewnością pomoże w podniesieniu swojej jakości życia i zwiększeniu pewności siebie. W ten sposób będzie można poświęcić więcej czasu na zaspokajania własnych potrzeb, rezygnując z całkowitego podporządkowania się drugiej osobie.